A vaqui\u00f1a mari\u00f1a, o mam\u00edfero mari\u00f1o m\u00e1is pequeno do mundo, est\u00e1 ao borde da extinci\u00f3n. Segundo o \u00faltimo censo apenas sobreviven 10 ou menos exemplares da especie no Golfo de California, o seu \u00fanico h\u00e1bitat. Non obstante, unha an\u00e1lise xen\u00e9tica realizada por un equipo de cient\u00edficos da Universidade de California en Los \u00c1ngeles -UCLA-, descubriu que a especie, a\u00ednda en perigo cr\u00edtico de extinci\u00f3n, mantese relativamente saudable e ter\u00eda altas probabilidades de sobrevivir se a pesca ilegal con redes de enmalle cesara de inmediato.<\/p>\n
“Curiosamente, descubrimos que a vaqui\u00f1a non est\u00e1 condenada por factores xen\u00e9ticos, como mutaci\u00f3ns dani\u00f1as que tenden a afectar a moitas outras especies cuxo acervo xen\u00e9tico reduciuse de maneira similar”, explica Christopher Kyriazis, estudante de doutoramento en ecolox\u00eda e biolox\u00eda evolutiva da UCLA e coautor dunha investigaci\u00f3n que baixo o t\u00edtulo The critically endangered vaquita is not doomed to extinction by inbreeding depression publ\u00edcase esta semana na revista Science. \u201cA pesca ilegal segue sendo a s\u00faa maior ameaza\u201d.<\/p>\n
A vaqui\u00f1as mari\u00f1as -Phocoena sinus-, as cales miden entre 1,2 y 1,5 metros de lonxitude, acot\u00edo enr\u00e9danse e morren nas redes de enmalle que usan os pescadores furtivos que cazan a totoaba\u00a0ou corvina branca, un pez tam\u00e9n en perigo de extinci\u00f3n moi apreciado nalg\u00fans pa\u00edses pola crenza das s\u00faas propiedades medicinais. “E se ben M\u00e9xico prohibiu a pesca da totoaba e a declarou ilegal o uso destas redes no h\u00e1bitat das vaqui\u00f1as, \u00e9 sabido que a lei non sempre c\u00famprese”, conta Kyriazis.<\/p>\n
<\/p>\n
A diversidade xen\u00e9tica \u00e9 unha medida das diferenzas que existen ao largo do xenoma entre os individuos dunha poboaci\u00f3n. As poboaci\u00f3ns grandes tenden a ter moitas diferenzas, mentres que as m\u00e1is pequenas ou decimadas te\u00f1en menos, o que como resultado da lugar a individuos xeneticamente m\u00e1is similares. “Esa similitude con frecuencia pode resultar nunha maior incidencia de mutaci\u00f3ns dani\u00f1as que po\u00f1en en perigo \u00e1 poboaci\u00f3n, xa que \u00e9 m\u00e1is probable que os individuos herden o mesmo xen silenciado de ambos proxenitores”, explica el autor principal do artigo Kirk Lohmueller, profesor de ecolox\u00eda y biolox\u00eda evolutiva, e tam\u00e9n de xen\u00e9tica humana da UCLA.<\/p>\n
Os investigadores analizaron os xenomas de 20 vaqui\u00f1as que viviron entre 1985 y 2017 e realizaron simulaci\u00f3ns por ordenador para predicir o risco de extinci\u00f3n da especie nos pr\u00f3ximos 50 a\u00f1os. Chegaron \u00e1 conclusi\u00f3n de que si a pesca con redes de enmalle termina de inmediato, a vaqui\u00f1a ten moitas posibilidades de recuperaci\u00f3n, incluso con a endogamia. Sen embargo, se a pr\u00e1ctica contin\u00faa, a\u00ednda que sexa moderadamente, as perspectivas de recuperaci\u00f3n son menos optimistas.<\/p>\n
“En relaci\u00f3n con outras especies, a vaqui\u00f1a de mar ten unha maior probabilidade de recuperarse dunha ca\u00edda extrema das s\u00faas poboaci\u00f3ns sen sufrir graves consecuencias xen\u00e9ticas pola consanguinidade”, explica a coautora do estudio Jacqueline Robinson, da Universidade de California en San Francisco. \u201cA diversidade xen\u00e9tica nas vaqui\u00f1as no \u00e9 tan baixa como para constitu\u00edr unha ameaza para a s\u00faa sa\u00fade e supervivencia; simplemente reflexa a s\u00faa rareza natural\u201d, engade.<\/p>\n
\u201cUnha opini\u00f3n predominante en biolox\u00eda da conservaci\u00f3n e xen\u00e9tica de poboaci\u00f3ns \u00e9 que as poboaci\u00f3ns pequenas poden acumular mutaci\u00f3ns nocivas\u201d, engade Lohmueller. “Sen embargo, o descubrimento de que a vaqui\u00f1a probablemente ten menos mutaci\u00f3ns fortemente dani\u00f1as silenciadas na poboaci\u00f3n significa que est\u00e1n ben preparadas para sobrevivir \u00e1 endogamia futura, o que \u00e9 un bo augurio para a recuperaci\u00f3n da especie”.<\/p>\n
<\/p>\n
Segundo os investigadores, gran parte da resposta a esta pregunta ten que ver con o feito de que sempre foron unha poboaci\u00f3n pequena en un h\u00e1bitat moi pequeno no extremo norte do golfo de California. E se ben se desco\u00f1ecen os n\u00fameros hist\u00f3ricos das s\u00faas poboaci\u00f3ns, o primeiro censo integral realizado para a especie no ano 1997 arroxou unha cifra de 570 vaqui\u00f1as; un n\u00famero que diminu\u00edu constantemente durante os \u00faltimos 25 anos pero que, para empezar, non era elevado.<\/p>\n
\u201cSon esencialmente o equivalente mari\u00f1o dunha especie insulares\u201d, explica Robinson, quen sinalou que a especie sobreviviu durante decenas de miles de anos con una baixa diversidade xen\u00e9tica. “A abundancia naturalmente baixa das vaqui\u00f1as lles permitiu purgar gradualmente variantes xen\u00e9ticas recesivas altamente nocivas que poder\u00edan afectar negativamente a s\u00faa sa\u00fade nun escenario de consanguinidade”. De feito, segundo engade o investigador, das 12 especies de mam\u00edferos mari\u00f1os que os investigadores analizaron xeneticamente, as vaqui\u00f1as presentaron a menor cantidade de mutaci\u00f3ns potencialmente dani\u00f1as.<\/p>\n
Se ben a interacci\u00f3n entre o pequeno tama\u00f1o da poboaci\u00f3n, a endogamia e as variaci\u00f3ns xen\u00e9ticas dani\u00f1as \u00e9 complexa, o enfoque utilizado por o equipo neste estudo pode axudar a traer luz sobre esta din\u00e1mica. \u201cGrazas aos conxuntos de datos xen\u00f3micos, agora temos a capacidade de abordar esta complexidade\u201d, continua Robinson. \u201cAs especies poden diferir nos seus niveis de variaci\u00f3n xen\u00e9tica dani\u00f1a, e non todas se ver\u00e1n afectadas exactamente da mesma maneira pola reduci\u00f3n do tama\u00f1o da poboaci\u00f3n o a endogamia. Agora hai\u00a0 moitas exemplos de especies que se est\u00e1n recuperando de declives extremos\u201d.<\/p>\n
“Esperamos que a nosa an\u00e1lise sexa \u00fatil no s\u00f3 para demostrar o potencial de recuperaci\u00f3n da vaqui\u00f1a”, declara Kyriazis, “sen\u00f3n tam\u00e9n para resaltar un novo enfoque de simulaci\u00f3n baseado na xen\u00f3mica para especies en perigo de extinci\u00f3n”. “Resulta esperanzador comprobar que as vaqui\u00f1as de mar do Golfo de California estasen reproducindo activamente e parecen saudables. Pero as redes de enmalle dos cazadores furtivos contin\u00faan representando unha ameaza existencial para a especie e, a menos que se tomen m\u00e1is medidas para protexer \u00e1s vaqui\u00f1as, existe unha clara posibilidade de que se extingan”. Unha p\u00e9rdida que ser\u00eda unha gran traxedia, xa que a parte de ser un s\u00edmbolo do Golfo de California, as vaqui\u00f1as representan un li\u00f1axe evolutivo \u00fanico, no hai especies similares en ningunha parte do mundo, e a s\u00faa p\u00e9rdida lle roubar\u00eda ao ecosistema un depredador importante adaptado a este ecosistema.<\/p>\n
<\/p>\n